Petrol ve doğalgaz sondajları şu şekilde sınıflandırılabilir;

1. Amaç

- Arama

- Üretim

2. Yapıldığı Yer

- Kara

- Deniz

Karalarda yapılan petrol ve doğalgaz arama çalışmaları, denizlere ve açık okyanuslara doğru kaymaktadır. Dünyanın enerji hammaddelerine olan gereksinimi giderek artmaktadır. Bu ihtiyacı karşılayabilmek için gelişmiş sondaj teknolojileri ile açık okyanuslarda dahi sondaj yapılmaktadır. Denizlerde yapılan sondaj çalışmalarından olumlu sonuçlar elde edilmektedir.

Petrol aramacılığında yapılan işlemler, sondaj yapılacak noktanın belirlenmesinden itibaren üretim aşamasına kadar yapılan sondaj faaliyet çalışmaları, saha çalışmaları, sismik çalışmalar, kuyu programı hazırlama çalışmaları, kuyu yeri tespiti, sondaj ve kuyu tamamlama olarak sıralanabilir.

Jeolojik Çalışmalar: Petrol aramasının yapılacağı bölgenin saha bazında jeolojik çalışması yapılarak hedef seviyeler kabaca tespit edilir.

Jeofizik Çalışmalar: Petrol aramasının yapılacağı bölgenin tespitinden sonra yeraltı bilgilerinin detayına inilmesi için bölgede sismik çalışmalar yapılır. Sismik çalışmalar sonucunda sismik haritalar oluşturulur.

Kuyu Programları Hazırlama Çalışmaları:

Arama ve Araştırma Gruplarını ilgilendiren bölümler; sismik haritalar ile sahanın jeolojik verileri birleştirilerek arazi üzerinde kazılacak nokta tespit edilir. Aynı zamanda hedef formasyonlarının derinliği, hangi formasyonların kaç metrede kesileceği, formasyonların litolojik özellikleri, kuyu derinliğinin kaç metre olacağı detaylı olarak tespit edilir ve programa yazılır. Kuyuda hangi seviyelerde karot alınacağı, Drill Stem Test (DST) yapılacağı belirtilir. Bölgede daha önce yapılan çalışmalar ve sonuçları yazılır.

Sondaj Grubunu ilgilendiren bölümler; derinliği ve litolojisi tahmin edilen formasyonların hangi tip ve kaç adet matkapla kazılacağı, matkap çaplarının kaçtan başlayacağı, hangi sondaj dizisinin kullanılacağı, hangi çap matkapla kaç metreye kadar sondaj yapılacağı, sondaj çamurunun cinsi ve özelliklerinin ne olacağı, her inen boru (casing) sonrası kuyu başı özellikleri, hangi metreye kaçlık borunun ineceği ve boruların özellikleri yer almaktadır.

Kuyu Tamamlama Grubunu ilgilendiren bölümler; borular indikten sonra kullanılacak borulama çimentosunun miktarı ve özellikleri yer alır.

Lokasyon Tespiti: Sondaj kulesinin yerleşebileceği ve bir kısmının betonla kaplanmış olan düz zemine lokasyon denir. Lokasyon, saha ve sismik çalışmaları sonucu tespit edilen nokta üzerinde yer alır. Lokasyonda düz zeminin dışında; çamur çukuru (sondaj esnasında kullanılan atık çamurun ve kimyasalların toplandığı çukur), celler havuzu (sondaj kulesinin merkezinde bulunan, kuyu başının yer aldığı büyüklüğü kule tipine göre değişen çukur) ve check shot çukuru (sondaj faaliyeti sona erdikten sonra kuyunun loglarından check shot alınırken kullanılan 4x4x4 metrelik çukur) bulunmaktadır.

Sondaj: Kule montajı yapıldıktan sonra sondaj faaliyetine geçilir. Programda belirtilen çapta ve özellikteki dizi ile beraber programda belirtilen çaptaki matkap ile sondaja başlanır. Programda belirtilen borulama derinliğine kadar sondaj yapılır. Sondaj esnasında belirli aralıklarla veya gerek duyulduğunda tatco yardımı ile kuyunun sapması ölçülerek kontrol altında tutulmaya çalışılır. Programda belirtilen loglar alınarak borular indirilir ve çimentolanır. Kuyu başı yapılarak düşük çaplı matkap ile sondaja devam edilir. Bir sonraki borulama derinliğine kadar da aynı işlemler yapılır ve bir küçük matkapla daha ilerlemeye devam edilir. Hedef seviyelerde, kaynak kaya ile gözenekli ve emareli seviyelerden karot alınır. Gözenekli ve emareli seviyelerde DST(Drill Stem Test) yapılır. Kuyu hedeflenen derinlikte bitirilir. Sondaj faaliyetleri bittikten sonra programda belirtilen loglar alınır, check shot yapılarak son derinliğe kadar programda belirtilen borular indirilir ve çimentolanarak kuyu tamamlama (workover) işlemleri için yeniden montaja geçilir.

Kuyu Tamamlama İşlemleri: Kuyudan alınan loglardan ve numune tariflerinden petrollü seviyeler tespit edilir. Kuyunun borulama çimentosunun kalitesini görmek için çimento logu alınır. Çimento bağı yetersiz ise tamir çimentosu yapıldıktan sonra perforelere geçilir. İçinde patlayıcı bulunan mermiler belirlenen seviyelere gelecek şekilde patlatılarak borularda delik açma işlemi (perfore) yapılmış olur. Swablar yapılarak kuyudan gelen mayinin cinsi, miktarı, seviyesi ve günlük üretim miktarı belirlenir.

Üretim: Kuyunun günlük verimi belirlendikten sonra hangi çeşit pompanın kullanılacağına karar verilir, üretim hatları bağlanarak kuyu üretime konur.

 

 

Karada

Denizde

 

Petrol Üretimi